راه نیست

شب نیست

                                  ماه نیست

نه روز و

                       نه آفتاب،

ما بیرون-زمان ایستاده ایم

                          با دشنه تلخی

                     در گرده هایمان

                                                           هیچ کس

                                                             با هیچکس

                               سخن نمی گوید

که خاموشی به      هزار زبان در سخن است

در

مردگان

خویش

               نظر می بندیم

                                  باطرح خنده ای

و نوبت خویش را

انتظار می کشیم

                                      بی هیچ خنده ای

احمد شاملو

همچون درهای زبان

بر قلمرو ناشناخته ها.

دیشب با من به زبان آوردی:

                                         -فردا

باید نشانه ای اندیشید

دورنمایی ترسیم کرد

طرحی افکند

بر صفحه مضاعف روز و

                                 کاغذ

فردا می باید

دیگر بار

واقعیت این جهان را آفرید

                                                                                                             اکتاویو پاز

خونهایی که بر سنگفرشها ریخت، لبخندهایی که در آخرین لحظه های زندگی پاکترین فرزندان این سرزمین بر لبهایشان لرزید، شکوفه های سرخ گل داده بر پیراهن جان های عاشق، ... در شعر شاملو و با شعر او جاودانه شدند.

فدریکو گارسیا لورکا ، به جادوی کلام شاملو چنان با ما آشنا شد که گویی شاعری است ایرانی، همچنین مارگوت بیکل، نرودا، کوکتو، ... ما از طریق شاملو با جهان درآمیختیم و معاصر شدیم. خود را با زیبایی هایی که پشت دروازه های زبان فارسی جا مانده بود آشنا یافتیم، جهان خانه ما شد ، خانه ای که شاملو با زبان فارسی ساخته بود .

دوشنبه 15جدی 1303

رفیق جوان من مثل سایر لوازم زندگی سه چیز محتاج به تغییراند: شعر، نقاشی، موسیقی. زیرا که ما زنده ایم، معنی این حرف این است که زندگانی ما نو می شود، معنی نو شدن چیزهایی است که طرف احتیاج ما واقع هستند.

در این هیچ تردیدی نیست. نمی توانیم تردید کنیم که چرا مغلوب و مفتون طبیعت واقع شده ایم. چون تمام جزئیات روح و جسم ما ارتباط تام و کلی با طبیعت دارد. پس هر قدر این ارتباط را سهل تر و روشن تر و محکمتر کنیم، این کار نتیجه اختیار و هوسهای غیر طبیعی نیست. بلکه خواسته ایم به آسودگی نزدیک شده جسم و روح را از ملکات پست، که باعث خستگی و تنزل فایده و حض است رهاکرده باشیم.

این است اساس تغییر ناپذیر برای همه وقت:

نقاشی را به تناسب واقعیت طبیعت و رهایی از ریزه کاری، موسیقی را به یکنواخت نبودن و مطابقه کردن با حرکت و حالات نزدیک کنیم؛ شعر را همانطور که من اقدام کرده ام به یک کیفیت مؤثرتر و اسلوب کامل و ساده تر.

اما مطلب به این سادگی نیست، البته تفصیلی دارد که بعد از چند سال عمل آن را شرح و بسط خواهم داد. زیر هر سرّی در تجدد یک سرّ کوچکتر مخفی است که فقط سبک مکتب جدید نمی تواند آن را فاش کند.

اقتدار روح و هیجان قلب لازم است، تا خیالات تازه و نادره را در دل جمعیت بگنجاند.

اگر بالفرض تکذیب های مردم از قدرت عمل من بکاهد باز هم خود را می توانم تسلی بدهم: در مقابل بدخواهان یک دسته مردم خیرخواه و با انصاف و دقیق النظر و جوان نیز مرا تحسین می کنند.

لکن من بدون اعتنا کار کرده ام و خواهم کرد و بهتر از «افسانه» را در آینده خواهم ساخت.

این را هم نگفته نمی گذارم. که تمام توجه من به صنف خیالات و بیان آنهاست نه به ترکیب ظاهر.

و این خیالات پیدا شدنی نیست مگر در زندگانی های مخصوص. مثلا شکوه و عظمت و جمال قلل سردسیر یا بیابانهای خشک هر کدام موجد یک خیالات و لرزه های باطنی هستند.

بدون امکان تقلید، «نظامی» شاعر ایرانی از تمام شعرای دیگر این مملکت مجزا می شود. یک خیالات مهیب ملکوتی بخصوصی تمام شعر او را اگر چه با مکتب قدیم است، برازنده و مؤثر ساخته است که تمام دیگران آثارشان از آن شکل اثر خالی است شعرهای من اگر نامطبوع و بی اثر باشد جهت این است که در افق یک زندگانی و فکر قلب دیگری جریان یافته اند. به این ترتیب یعنی با نزدیک شدن با آن زندگانی و فکر می توانی در معانی آنها کاوش کنی.

                                                                                                       والسلام

                                                                                                           نیما